ΓΑΛΑΤΙΣΤΑ

ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ (Χωριά & Μονές)

Συμπεριλαμβάνεται Χάρτης
Rating:4.00, Votes:9

Σύμφωνα με την πληθυσμιακή απογραφή του 2001. Ταυτόχρονα το γραφικό χωριό με τα στενά δρομάκια αποτελεί και την έδρα του Δήμου, με όλες τις υπηρεσίες, ιατρείο, ΚΕΠ, 2 νηπιαγωγεία, Δημοτικό σχολείο και Γυμνάσιο. Στο χωριό κυριότεροι ναοί είναι της Παναγίας και του Αγίου Γεωργίου, όλοι του 19ου αιώνα. Υπάρχουν επίσης ο Άγιος Δημήτριος και η Αγία Κυριακή. Η τοπική ποδοσφαιρική ομάδα αγωνίζεται στην Α΄ ερασιτεχνική κατηγορία του πρωταθλήματος της ΕΠΣ Χαλκιδικής. Η θέση της Γαλάτιστας είναι στα 28 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από τον Πολύγυρο.

Το Δημοτικό Διαμέρισμα αριθμεί 2.974 κατοίκους (2001) και περιλαμβάνει 4 οικισμούς συνολικά. Οι οικισμοί αυτοί, συνοδευόμενοι από τον πληθυσμό τους το 2001 είναι:

Η Γαλάτιστα, έδρα 2.662 κατ. η Αγία Αναστασία 101 κατ. ο Κιουρκτσόγλου 152 κατ. η Μονή Αγίας Αναστασίας Φαρμακολυτρίας 45 κατ. και το Πρινοχώρι 14 κατ. 
Ιστορικά στοιχεία
Αρχαιολογία

Στην περιοχή της Γαλάτιστας, πιο κάτω από τον οικισμό, κοντά στο ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, πιστεύεται ότι βρισκόταν ο αρχαίος Ανθεμούς, πόλη που δέσποζε και κυριαρχούσε στην ομώνυμη περιφέρεια. Η πόλη αυτή αποκτήθηκε από τη Μακεδονία έπειτα από την παραχώρηση των Περσών και ο βασιλιάς Αμύντας Α' τη δώρισε στον τύραννο Ιππία, γιο του Πεισίστρατου, χωρίς όμως να δεχτεί ο τύραννος την προσφορά. Το 1949 στην περιοχή βορειοανατολικά της Γαλάτιστας ανακαλύφθηκε πολλή σημαντική μαρμάρινη επιγραφή του 3ου π.Χ. αιώνα.
Νεότερη ιστορία

Οι παλαιότερες αναφορές στο χωριό είναι στα τέλη του 9ου αιώνα. Στη μέση του οικισμού βρίσκεται ο Πύργος, βυζαντινό μνημείο, που χρονολογείται από τον 15ο αιώνα και δυο νερόμυλοι. Το 1500 επικράτησαν οι Τούρκοι και αποτέλεσε κτήση του βεζίρη Ισχάκ Πασά. Την ίδια εποχή ανήκε στον μουκατά των 12 Μαντεμοχωρίων (πλούσιας αυτοδιοικούμενης κοινοπραξίας, η οποία εκμεταλλευόταν τα μεταλλεία της Βόρειας Χαλκιδικής).

Η Γαλάτιστα ακολούθησε την τύχη των άλλων χωριών της Χαλκιδικής: καταστράφηκε από τους Οθωμανούς στις 14 Ιουνίου του 1821 και ερημώθηκε. Σπουδαίος αγωνιστής της Ελληνικής επανάστασης του 1821 από τη Γαλάτιστα ήταν ο Γεώργιος Δημητρίου που πολέμησε εκτός από τη Χαλκιδική και στα Δερβενάκια, στην Κάρυστο, στην Τρίπολη και αλλού υπό τη διοίκηση διάφορων καπεταναίων όπως του Χατζηχρήστου, του Φαβιέρου, του Γιάννη Κώστα, του Αναστάσιου Καρατάσου, του Χατζηπέτρου και του Βλαχόπουλου. Οι κάτοικοί της επέστρεψαν αργότερα και ξανάκτισαν τον οικισμό. Στο χωριό εργάστηκαν περίφημοι αγιογράφοι το 19ο αιώνα. Οι ναοί της Γαλάτιστας χρονολογούνται την περίοδο μετά το 1821, οπότε το χωριό καταστράφηκε από τους Τούρκους.

Το 1854 στις 24 Απριλίου αποτέλεσε ξανά θέατρο μάχης Ελλήνων και Τούρκων, όπου σκοτώθηκαν 65 Τούρκοι.
Πολιτισμός

Στον παραδοσιακό οικισμό δραστηριοποιούνται τρεις συνολικά σύλλογοι: ο Σύλλογος Γαλατιστέων, ο Σύλλογος Γυναικών Γαλάτιστας και οι Ιχνηλάτες της Παράδοσης.

Την ημέρα των Θεοφανίων, στις 6 Ιανουαρίου την τιμητική της έχει η "γιορτή της Καμήλας", με ιστορικές αναφορές. Την επομένη ημέρα, αναβιώνει το έθιμο του γάμου της Μανιώς με παραδοσιακή μουσική, ζουρνάδες και νταούλια.Το παραδοσιακό κουρμπάνι (παραδοσιακό πανηγύρι με χαρακτηριστικό την προσφορά ψητού κρέατος) γίνεται στις 17 Αυγούστου, εορτή του Αγίου Αγαπίου, όπως επίσης και την ημέρα της Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου, των Αγίων Αναργύρων την 1η Ιουλίου και του Αγίου Γεωργίου στις 23 Απριλίου.

_________________________________________________